Η αποστολή του ποιητή

Απόσπασμα από ομιλία του Ερρίκου Ίψεν σε Νορβηγούς φοιτητές το Σεπτέμβρη του 1874.

Έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που κατάλαβα πως το να είναι κανείς ποιητής σημαίνει ουσιαστικά να βλέπει, να διακρίνει σωστά.

Έντα Γκάμπλερ, σημειώσεις

μακέτα σκηνικού του Γιώργου Πάτσα

Για κανένα άλλο έργο του Ίψεν δεν έχουν διασωθεί τόσες προκαταρκτικές σημειώσεις του συγγραφέα όσες για την Έντα Γκάμπλερ.

Ο ίδιος ο Ίψεν σημειώνει:

Ο Στρίντμπεργκ για το "Όνειρό" του

από το πρόγραμμα του Εθνικού Θεάτρου - 2005

Έγραψε στο ημερολόγιό του ο Αύγουστος Στρίντμπεργκ την ημέρα που παρουσιάστηκε το έργο του "Όνειρο" στο θέατρο:

 

Μελετάω τις ινδικές θρησκευτικές δοξασίες. Όλος ο κόσμος δεν είναι παρά μια ψευδαίσθηση.

Η θεία Πρωταρχική Δύναμη (Maham-Atna, Tad, Aum, Brahma) αφέθηκε να αποπλανηθεί από τη Maya ή την προδημιουργική παρόρμηση. Έτσι το θείο Πρωταρχικό Στοιχείο αμάρτησε ενάντια στον εαυτό του. (Ο έρωτας είναι αμαρτία. Γι' αυτό τα ερωτικά σκιρτήματα είναι η μεγαλύτερη κλολαση που υπάρχει.)

Έτσι ο κόσμος υπάρχει μόνο μέσω της αμαρτίας, αν τελικά υπάρχει, γιατί είναι μόνο μια εικόνα ονείρου (οπότε το έργο μου είναι μια εικόνα ζωής), ένα φάντασμα, η καταστροφή του οποίου είναι η αποστολή του ασκητή. Αλλά αυτή η αποστολή έρχεται σε σύγκριση με το ερωτικό ένστικτο. Το συμπέρασμα απ' όλα αυτά είναι μια αδιάκοποη παλινδρόμηση ανάμεσα στον αισθησιασμό και τις τύψεις της συνειδήσεως. Αυτό μου φαίνεται πως είναι η απάντηση στο γρίφο της ζωής. Όλη μέρα διαβάζω Βουδισμό.

 

μετάφραση: Εύα Σαραγά

 

 

 

 

Κι αλλού γράφει ο συγγραφέας για το "Όνειρο":

Αποκάλυψα τη σχετική ανυπαρξία της ζωής.

 

Είναι το έργο μου που αγαπώ περισσότερο απ' όλα,

το παιδί του πιο βαθιού μου πόνου.

 

 

Σε κείμενό του γράφει ο Στρίντμπεργκ για το ονειρόδραμα:

Στο ονειρόδραμα αυτό που σχετίζεται με το προηγούμενο ονειρόδραμα, το "Δρόμο προς τη Δαμασκό", ο συγγραφέας προσπάθησε να μιμηθεί την ανακόλουθη αλλά φαινομενικά λογική μορφή του ονείρου.

Όλα μπορούν να συμβούν, όλα είναι πιθανά κι αληθοφανή. Χρόνος και χώρος παύουν να υπάρχουν. Ξεκινώντας από μιαν ασήμαντη βάση πραγματικής ζωής, ο συγγραφέας αφήνει ελεύθερη τη φαντασία του να υφαίνει τόπους και πράξεις, ένα κράμα από αναμνήσεις, προσωπικές εμπειρίες, φαντασιοκοπήματα, παραλογισμούς κι αυτοσχεδιασμούς.

 

Όλα τα κείμενα του Στρίντμπεργκ από το αρχείο του Εθνικού Θεάτρου.

 

διαβάστε:

Ο Στριντμπεργκ ανατινάζει την αυθεντία της λογικής

 

 

 

Ο Στρίντμπεργκ ανατινάζει την αυθεντία της λογικής

σκίτσο του Αλέκου Λεβίδη

Ο Άγγελος Τερζάκης γράφει για το "Όνειρο" του Στρίντμπεργκ, το 1963, για το ανέβασμα της παράστασης από το Εθνικό Θέατρο:

Το όνειρο πρέπει να είναι σκοτεινό

από "Το όνειρο" του Σίγκμουντ Φρόυντ

"Dream world" by Jacek Yerka

Ποτέ το όνειρο δεν ασχολείται με πράγματα που δεν θα άξιζαν την προσοχή μας και εκτός ύπνου, και τα μικροπράγματα που δε μας ενοχλούν την ημέρα δε θα μπορούσαν να μας ακολουθούν και στον ύπνο.